قاآن (سيزدهم ـ 2)، به ادبيات و باستانشناسي چين نشان ميدادند، اشاره كردهام.
طبلهاي سنگي در آن زمان دچار فراز و نشيبهاي زيادي شده بود. يكي از جانشينان قوبيلاي بهنام آيولي پالپاتا، (امپراتور 1311 ـ 1320 م)؛ نام رسمياش جن تسونگ؛ (جيلز شمارهٴ 13)، فرمان داد
طبلهاي سنگي را بر دروازهٴ معبد كنفوسيوس در پكن جاي دهند و از آن پس در آنجا باقي ماند.
آموزش زبان و خط چيني مبناي آموزش و پرورش چين بود و كتابهاي زيادي بدين منظور تهيه شد و اين تنها شامل تحريرهايي از
كلاسيكها و چهار كتاب، شرحها و لغتنامهها نبود، بلكه كتابهاي كوچكتر براي كودكان تهيه ميشد، مانند كتابهاي الفباي ما، كه البته بهطور غيرقابل قياسي دشوارتر بود. رايجترين اين كتابهاي مقدماتي
چين چئين تزو وِن (مقالهٴ هزار حرفي) منسوب به چو شينگ ـ سسو (ششم ـ 1) و سان تزو چينگ (كتاب گزيدهٴ سه حرفي) منسوب به وانگ يينگـ لين (سيزدهم ـ 2) است، كه تقليدهاي فراواني از آنها شده. قوبيلاي قاآن با تجديد سازمان هان ـ لين يوان (فرهنگستان چين) و يكپارچه كردن آن با چاپخانهٴ دولتي علاقهٴ خود را به ادبيات چين نشان داد. در سال 1315 نخستين فهرست چين شيه مغولي بهفرمان جن تسونگ انتشار يافت.
سنديت كلاسيكها و اصليت شريعت كنفوسيوس مورد بحث بسياري از فضلاي عصر سونگ قرار گرفت، از قبيل اوـ يانگ شيو (يازدهم ـ 2) و سسوـ ما كوانگ (يازدهم ـ 2) سابقالذكر، و چئنگ ئي، يكي از حكماي پنجگانه، كه باني رستاخيز بزرگ كنفوسيوسي و اصلاحات سدههاي يازدهم و دوازدهم بود.1 در دورهٴ سلسلهٴ سونگ تعداد آثار كلاسيك قابل قبول به سيزده رسيد، بهعلاوهٴ چهار كتاب (سسو شو).2
تأكيد بر مراسم آييني، ظواهر و آداب معاشرت از جنبههاي اساسي آيين كنفوسيوس است، از اينرو، عجيب نيست كه در ميان طبقات اداري قديم چيني معادلهاي غربي آيين نامهنگاري پديد آمد. مأموران چيني اهميت زيادي براي عبارت درست نامهها يا پيامهاي ارسالي قايل بودند: در واقع، عبارت نادرست ممكن بود موجب برخورد و دشمني گردد.3
1. براي گزيدهاي از اين مباحثات و مباحثات بعدي در همين باره نك.
(Leonard Shih-Lien Hsu: The political philosophy of Confucianism (p. 14-25,
London 1932; Isis 30, 316 (جدول خلاصه در 18
2. تعدادي كه در حال حاضر پذيرفته ميشود،
پنج كلاسيك بهعلاوهٴ چهار كتاب است. فهرست آنها چنين است: ؛Li Chi ؛Chun Chiu ,I Ching ؛Shu Ching Shih Ching ، كه به اينها كتابهاي چهارگانه را هم ميتوان افزود، به شرح زير: Lun Yu ؛Ta Hsue ؛Chung Yung ؛Meng Tzu .
3. مثلاً نك L. Carrington Goodrich: Sino-Korean relations at the end of
the forteenth century (Transactions of the Korea (Branch of the RAS, 30,
33-45, Seoul 1940